Lastik basıncı kaç olmalı, nasıl ölçülür?

Bakımın en ucuz, en çok atlanan parçası. Ayda iki dakika ayırsan lastiğin ömrü uzuyor, yakıtın düşüyor, yolda kalma riskin azalıyor. Yine de çoğu araç havası eksik geziyor.

Doğru değer lastiğin üstünde yazmaz

Yaygın bir yanılgı: lastiğin yan duvarındaki basınç yazısını doğru değer sanmak. Orada yazan lastiğin dayanabileceği azami basınç, senin kullanman gereken değer değil.

Doğru değer araca göre belirlenir ve şu üç yerden birinde bulunur:

• Sürücü kapısının kenarındaki etikette. Kapıyı aç, gövdenin kapı çerçevesine bak. En yaygın yer burası.
• Yakıt kapağının içinde.
• Araç el kitabında.

Etikette genelde iki satır olur: normal yük ve tam yük için ayrı değerler. Beş kişi ve bagaj doluysa yüksek olanı kullan.

Ön ve arka basınç çoğu araçta farklıdır. Aynı değeri dört tekerleğe basmak yaygın bir hata.

Soğukken ölç

Bu kural sonucu tamamen değiştirir. Lastik döndükçe ısınır, içindeki hava genleşir, basınç yükselir. Otuz kilometre gittikten sonra ölçtüğün değer gerçek değerden yüksek çıkar.

Ölçüm için ideal durum: araç en az üç saat durmuş, ya da 2 kilometreden az yol yapmış olmalı. Sabah evden çıkmadan ölçmek en doğrusu.

Yolda ısınmış lastiğin havasını “fazla gelmiş” diye boşaltırsan, araç soğuduğunda basınç eksik kalır. Yazın sık yapılan hata bu.

Yaz sıcağı meselesi

Antalya’da temmuz öğleninde asfalt yüzeyi 60 dereceyi geçer. Lastik o asfaltta dönerken içindeki hava belirgin şekilde genleşir.

Bu normal ve lastik buna göre tasarlanmış. Sıcak diye hava indirmek gerekmiyor. Yapılması gereken tek şey ölçümü sabah serinde yapmak.

Ters yöne de dikkat: hava soğudukça basınç düşer. Kasım-aralıkta sabah sıcaklığı 10 derece indiğinde lastik yaklaşık 0,1 bar kaybeder. Kış girerken bir kontrol iyi olur.

Düşük basınç ne yapar?

Havası eksik lastikte yan duvar her turda fazladan bükülür. Bükülme ısı üretir, ısı kauçuğu yorar.

Sonuçları sırayla:

• İki omuz aşınır, orta kanal sağlam kalır. Lastik ortadan yukarı kalktığı için yol ile yalnızca kenarlardan temas eder.
• Yakıt artar. Yuvarlanma direnci yükselir, motor daha çok çalışır.
• Fren mesafesi uzar. Lastiğin yola oturan yüzeyi bozulduğu için tutunma düşer.
• Patlama riski büyür. Uzun süre düşük basınçla giden lastik sıcak yolda verir. Yaz aylarında D400’de gördüğümüz patlamaların çoğunun altında bu var.

Yüksek basınç da iyi değil

“Biraz fazla basayım, hem sert olur hem yakıt yakmaz” diye düşünülür. Fazla basınçta lastik ortadan şişer, yola sadece orta kanalla değer.

Sonuç: orta kanal erken aşınır, tutunma azalır, sürüş sertleşir ve süspansiyon fazladan yorulur. Kazançlı çıkılmaz.

Stepneyi unutma

Bagajdaki stepne aylarca kontrol edilmez ve genelde havası inmiş halde bekler. Lazım olduğu gün işe yaramaz.

Stepne basıncı normalden yüksek tutulur, çoğu araçta etikette ayrıca yazar. Ayda bir ölçtüğünde beşinci lastik olarak onu da say.

TPMS uyarısı yanarsa

Yeni araçlarda basınç algılayıcı var. Gösterge yandığında iki ihtimal:

Gerçekten hava düşmüştür, ki ölçüp tamamlaman gerekir. Ya da hava normal ama sistem sıfırlanmamıştır; lastik değişiminden veya rotasyondan sonra sıfırlama istenir.

Işık yandığında önce basıncı ölç. Basınç doğruysa sistemi sıfırlamak gerekiyor demektir.

Nerede ölçtürürsün?

Benzinliklerdeki manometrelerin çoğu kalibrasyonsuz, aralarında 0,3 bara varan fark çıkabiliyor. Bir yerde ölçüp başka yerde tamamlamak kafa karıştırır.

Dükkânda basınç ölçümü, sibop kontrolü ve diş derinliği bakımı yapıyoruz. Yanından geçerken uğra, iki dakikalık iş.

Sık sık hava kaçıran bir lastik varsa mesele basınç değil. Sibop yaşlanmış, jant kenarı hava veriyor veya lastikte gözle görünmeyen bir delik olabilir. O zaman lastik tamirine bakmak gerekir.